Bu haftanın otizm haberleri kısaca şöyle: Türkiye’deki otizm örgütleri bakım merkezlerindeki istismarın sistemsel olduğunu söylüyor, Avustralya Thriving Kids programını başlatıyor, ABD’deki bir pediatri kongresinde sunulan iki çalışma parasetamol-otizm yanlış bilgisinin internette nasıl yayıldığını inceliyor ve yeni bir fare çalışması otizmle bağlantılı birçok genin ardındaki ortak örüntüleri arıyor.
Öne çıkanlar: bu haftanın otizm haberleri
- Türkiye Otizm Meclisi ve Otizm Konfederasyonu, Türkiye’deki engelli bakım merkezlerinde yaşanan ihmal ve şiddetin sistemsel olduğunu söylüyor ve bağımsız denetim istiyor.
- Avustralya’nın dokuz yaşından küçük otistik ya da gelişimsel gecikmesi olan çocuklara yönelik Thriving Kids programı, ilk aşamasına 1 Ekim 2026’da başladı.
- Bir kongre çalışması, örneklemdeki izlenmelerin yarısından fazlasını parasetamol-otizm yanlış bilgisi içeren TikTok videolarının aldığını buldu.
- Ayrı bir inceleme, ABD’deki 65 sağlık kuruluşundan yalnızca 14’ünün Instagram’da parasetamol-otizm iddialarına değindiğini ortaya koydu.
Türkiye: otizm örgütleri bakım merkezlerindeki istismarın “sistemsel” olduğunu söylüyor
Türkiye Otizm Meclisi ve Otizm Konfederasyonu, Konya’da üç engelli yetişkinin bir odaya kilitlendiği özel bir merkezle ilgili davanın ardından, engelli bakım merkezlerindeki ihmal ve şiddetin münferit vakalar olmadığını söylüyor. Örgütler bağımsız denetim ve toplum temelli bağımsız yaşama geçiş istiyor. Kaynak: bianet, İlkses.
Bu davayı bugünkü haber yazımızda daha ayrıntılı ele alıyoruz.
Avustralya: Thriving Kids başladı, sorular yanıtsız
Avustralya’nın 4 milyar Avustralya doları (A$) bütçeli Thriving Kids programı, “düşük ila orta” destek ihtiyacı olan dokuz yaş altı çocuklar için Ulusal Engellilik Sigortası Programı’na (National Disability Insurance Scheme, NDIS) bir alternatif olarak 1 Ekim’de bir yardım hattı ve çevrim içi bir bilgi merkeziyle başladı. NDIS’e uygunluk koşulları Ocak 2028’e kadar değişmeyecek; ancak engelli hakları savunucuları “düşük ila orta” ihtiyacın nasıl tanımlanacağının hâlâ belirsiz olduğunu söylüyor. Kaynak: ABC News.
Parasetamol-otizm yanlış bilgisi TikTok’ta nasıl yayıldı?
Rutgers’tan araştırmacılar, Eylül 2025’teki Beyaz Saray açıklamasından sonra paylaşılan, asetaminofen (parasetamol) ve otizm hakkındaki 53 TikTok videosunu inceledi. Yanlış bilgi içeren videolar toplamın %28,3’ünü oluşturuyordu ama 28 milyon izlenmenin %52,4’ünü aldı; sağlık profesyonellerinin videolarının tamamı ise kanıta dayalıydı. Bu çalışma, tam bir hakemli makale olarak değil, 3 Ekim 2026’da Amerikan Pediatri Akademisi (American Academy of Pediatrics) kongresinde bir özet bildiri olarak sunuldu. Kaynak: Contemporary Pediatrics.
Sağlık kurumları Instagram’da yanıt verdi mi?
Rutgers’ın 65 çocuk hastanesi, tıp derneği ve eyalet sağlık dairesini kapsayan ikinci incelemesi, bunlardan yalnızca 14’ünün (%21,5) Instagram’da parasetamol-otizm iddialarıyla ilgili paylaşım yaptığını ve hiçbirinin birden fazla dilde paylaşım yapmadığını buldu. Paylaşımlar, önerilen 8. sınıf düzeyinin üzerinde, yaklaşık 11. sınıf okuma düzeyinde yazılmıştı. Kaynak: Contemporary Pediatrics.
Otizmle bağlantılı farklı genler benzer beyin örüntülerine mi yol açıyor?
The Transmitter’ın 1 Ekim’de aktardığı, Science dergisinde yayımlanan bir çalışma, otizmle bağlantılı farklı gen varyantları taşıyan 17 fare hattını karşılaştırdı ve prefrontal bölgedeki gen etkinliğinin birbirine zıt iki örüntüde toplandığını buldu. Bu örüntü, otistik kişilere ait 40 insan beyni örneğinde daha zayıftı ve her beyin bölgesinde geçerli değildi; yani bulgular erken aşamada ve büyük ölçüde farelere dayanıyor. Kaynak: The Transmitter.
İş hayatı: otistik proje yöneticileri neler katıyor?
Autism Spectrum News, proje yönetiminde çalışan otistik profesyonelleri ve işverenlerin otistik çalışanlardan maskeleme (kamuflaj) yapmalarını beklemek yerine işyerini uyarladıklarında neler kazandığını anlatan üç bölümlük dizisini 2 Ekim’de tamamladı. Kaynak: Autism Spectrum News.
Daha fazlası için otizm haberleri arşivimize, haklar ve politika yazılarımıza ve araştırma açıklamalarımıza göz atabilirsiniz.
Kaynaklar
- bianet (30 Eylül 2026, Türkçe)
- İlkses (3 Ekim 2026, Türkçe)
- ABC News: Thriving Kids başladı (1 Ekim 2026)
- Contemporary Pediatrics: TikTok yanlış bilgi çalışması (3 Ekim 2026)
- Contemporary Pediatrics: Instagram incelemesi (3 Ekim 2026)
- The Transmitter: Autism-linked variants converge on two molecular patterns (1 Ekim 2026)
- Autism Spectrum News: Wired to Deliver, Part 3 (2 Ekim 2026)
Bu yazı yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış ve Psikolojik Bakış editör ekibi tarafından gözden geçirilmiştir.
