Manitoba otizm stratejisi artık çocukların yanı sıra otistik yetişkinleri de kapsayacak. Kanada’nın bu eyaletinin hükümeti 23 Ekim 2026’da, ailelerden ve savunuculardan gelen yoğun şikâyetlerin ardından, önerilen Autism Strategy Act’i (Otizm Stratejisi Yasası) yalnızca çocuklarla sınırlayan değişiklikleri iptal edeceğini açıkladı. Yasa tasarısının önümüzdeki hafta ilk hâliyle kabul edilmesi bekleniyor.
Öne çıkanlar
- 232 sayılı yasa tasarısı The Autism Strategy Act, 2026’da Manitoba Liberal Parti milletvekili Cindy Lamoureux tarafından bireysel milletvekili tasarısı olarak sunuldu.
- Tasarı, Manitoba’nın eyalet çapında bir otizm stratejisi oluşturmasını ve ilerlemeye ilişkin yıllık raporlar yayımlamasını şart koşuyor.
- Hükümetin yaptığı değişiklikler stratejiyi çocuklarla sınırlamıştı; Aile Bakanı Nahanni Fontaine 23 Ekim 2026’da bu değişikliklerin geri alınacağını söyledi.
- Geri adımdan önce Fontaine’in ofisine, yalnızca çocuklara odaklanan yaklaşıma itiraz eden 70’ten fazla e-posta ulaştı.
- Geri adımla ilgili yayımlanan haberlerde ebeveynlere, politikacılara ve bir savunucuya yer verildi; ancak kendi adına konuşan hiçbir otistik yetişkine yer verilmedi.
Manitoba otizm stratejisi tasarısında ne değişti?
Manitoba hükümeti otizm stratejisini çocuklarla sınırlama planından vazgeçti. The Canadian Press’in aktardığına göre Aile Bakanı Nahanni Fontaine, tasarıyı daraltan değişikliklerin meclis yeniden toplandığında geri alınacağını ve hükümetin Autism Strategy Act’i ilk yazıldığı hâliyle kabul etmeye kararlı olduğunu söyledi.
PortageOnline, tasarının salı günü kabul edilip perşembe günü kraliyet onayı (royal assent) almasının planlandığını bildirdi. Manitoba Liberal Parti meclis grubuna göre tasarı, ilk hâliyle eyaletten tarama ve tanı süreçlerini iyileştirmesini, araştırmaları desteklemesini ve otistik insanların, ailelerinin ve bakım verenlerinin ihtiyaç duyduğu sürekli destekleri belirlemesini istiyor.
Otistik yetişkinler otizm stratejisinin neden dışında bırakılmıştı?
Hükümet, çocuklarının özel ihtiyaçlarının karşılanmasını isteyen ailelere yanıt verdiğini söylüyor. Fontaine, eyaletin otistik yetişkinlerin ihtiyaçlarını, Haziran 2026’da yayımlanan Integrated Adult Services (Bütünleşik Yetişkin Hizmetleri) raporuna vereceği yanıt üzerinden ayrıca ele almayı planladığını belirtti.
Tasarının sahibi, yetişkinlerin başka bir yerde ele alınabileceği görüşüne katılmadı. Cindy Lamoureux, The Canadian Press’e 18 yaş ve üzerindeki kişilere yönelik hizmetlerin büyük ölçüde bulunmadığını ve bu konuların bir arada ele alınması gerektiğini, “çünkü otizm ömür boyudur” diyerek anlattı. İki politikacı, Lamoureux’nün kapalı kapılar ardındaki toplantılarda değişiklikleri kabul edip etmediği konusunda da anlaşamıyor.
Aileler ve savunucular yetişkinlere yönelik otizm hizmetleri için nasıl baskı yaptı?
Doğrudan ve örgütlü baskıyla. Birkaç gün içinde bakanlığa 70’ten fazla e-posta ulaştı ve 24 Ekim cumartesi günü için bir eylem planlandı. Bu tür baskıların engelli siyasetinde uzun bir geçmişi var; öfkenin nasıl bir engelli hakları hareketine dönüştüğünü anlatan yazımız bunu açıklıyor.
Herkes henüz kutlama yapmıyor. Baldur’da yaşayan ve otistik iki oğlu artık otuzlu yaşlarında olan ebeveyn Coreen Watson, PortageOnline’a ailenin yetişkin hizmetleri bulmakta zorlandığını ve sonuçları görmeyi bekleyeceğini söyledi. Nöroçeşitlilik araştırmacısı ve savunucusu olarak tanıtılan Jill Enright ise değişikliği memnuniyetle karşıladı, ancak kırsal bölgeler için daha fazla finansman ve eleştirdiği Uygulamalı Davranış Analizi (ABA) dışında destek seçenekleri çağrısında bulundu.
Bu, otistik insanların hakları için ne anlama geliyor?
Yasanın artık otizmi ömür boyu süren bir durum olarak ele aldığı anlamına geliyor; ama yasa tek başına hizmet yaratmayacak. Bir otizm stratejisi bir garanti değil, bir plandır: Değeri finansmana, eksikleri dürüstçe ortaya koyan yıllık raporlara ve kırsal bölgelerdeki yetişkinlerin desteğe ulaşıp ulaşamayacağına bağlı. Kâğıt üzerindeki bir hakkın neden yetmediğini anlatan haberimizin gösterdiği gibi, yasa ile gündelik hayat arasındaki mesafe büyük olabilir.
Eksik bir ses de var. Kanada, UN Convention on the Rights of Persons with Disabilities (BM Engelli Hakları Sözleşmesi, CRPD) belgesini onayladı. Sözleşmenin 4(3). maddesi, hükümetlerden engelli insanları etkileyen yasaları hazırlarken onlara kendi örgütleri aracılığıyla yakından danışmasını istiyor. Yüksek destek ihtiyacı olanlar ve konuşmayanlar dahil otistik yetişkinler, Manitoba’nın stratejisinin yalnızca konusu olmamalı, yazımına da katılmalı. Başka ülkeler de aynı seçimle karşı karşıya; Avustralya’nın çocuklara odaklanan Thriving Kids programı da benzer soruları gündeme getiriyor.
Kaynaklar
- The Canadian Press / 650 CKOM — Manitoba NDP rolls back on child-specific autism plan (23 Ekim 2026)
- Global News — Manitoba rolls back child-specific autism plan, will now focus on adults too (haber)
- PortageOnline — Public backlash leads Manitoba to reverse controversial amendments to autism bill (haber)
- CTV News Winnipeg — Manitoba reverses course on autism strategy bill amendments (haber)
- Manitoba Liberal Caucus — Advocating for children and adults with autism (232 sayılı tasarı)
- UN OHCHR — Convention on the Rights of Persons with Disabilities (BM Engelli Hakları Sözleşmesi)
Bu yazı yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış ve Psikolojik Bakış editör ekibi tarafından gözden geçirilmiştir.
